MGA DAPAT BOROHATON SANG POMOLOYO KON MAY BAGYO

 

Samtang Wala Pa Ang Bagyo

1. Mentinaron nga matinlo ang palibot.

2. Kona my ara anunsyo sang warning signal ukon may manug abot nga bagyo sa aton lugar. Hibalo-on paagi sa pag pamati sa balita ang kapasidad sang bagyo.

3. Kon may dara nga mabaskog nga hangin ang bagyo sikyaron ang balay kon may ara nga parte nga basi palidon sang hangin labi na gid ang mga atop, pagalansangan okon bangilan para mag pag-on.

4. Magtipon o magsupot sang sufficiente nga bogas, de lata, tubig kag iban pa.

5. Mag preparar sang mga bayo.

 

 

6. Maghanda sang gina tawag nga ready kit nga ang sulod amo ang: flashlight, posporo, kandila, bulong, alkohol, cellphone, kag iban pa nga kinahanglanon.

7. Dapat ang taga pamalay magdesignar sang ila membro ka ila responsibilidad kon ara ang kalamidad.

8. kon may mga pananom nga masarang harbeson paga tigayunon ang pag harvest samtang wala pa ang bagyo.

9. paga otdon okon triman ang mga sanga sang kahoy nga makita/ konsiderar nga delikado o peligroso.

10. mag padayon mag monitor kag mag koordinar sa inyo BDRRMC.

 

Kon Ara Na Ang Bagyo

1. Mag mentinar sang transistor radyo nga de battery kag mag padayon nga mamati sang anonsyo sang Pag-asa sa padayon nga kapasidad sang bagyo.

2. E turn off o patyon ang main switch sang inyo panimalay kon mabaskog ang hangin.

3. Padayon nga mag ko ordinar sa inyo BDRRMC.

4. Lantawon ang sitwasyon sang inyo balay kon makasarang magtindog sa mabaskog nga hangin.

5. Kon ang balay mahoyang sa kabaskugon sang hangin mag saylo gilayon sa evacuation center ukon sa balay nga mabakod kag mataas.

6. Kon mag deklarar ang MDRRMC nga mag evacuate mag evacuate gilayon dara ang pag-kaon, ready kit kag iban pa nga kinanglanon. sikyaron ang tanan nga miyembro sang pamilya nga maga evacuate. mag kadto sa gina designar nga pick up point sang inyo barangay.

7. Kon ga laslas ang bagyo magpadayon nga magtinir sa sulod ka evacuation center ukon sa mabakod nga balay. indi mag standby o mag pondo sa guwa.

8. Mag pamatyag sang mga ginapalid nga mga butang (yero, sanga sang kahoy kag iban pa nga parte sang balay) ukon basi maga tomba nga kahoy.

9. Mag padayon nga mag monitor / mag pamati sa radyo sa holAg kag kapasidad kag bagyo.

10. Kon mag kanay- kanay okon mag hina na ang hangin mag monitor kon ang bagyo may dara nga baha mag pamati sa anunsyo sang inyo BDRRMC. ang mga pamalay nga marapit sa suba kag sapa okon sa barahaon nga lugar maga padayon nga magtinir sa evacuation center ukon sa mabakod kag mataas nga balay asta nga mag agi ang baha.

11. Kon mag kalma na ang sitwasyon (wala na sang hangin kag baha) mag preparar sa pagbalik sa mga pamalay. himuson ang mga gamit kag sikyaron ang myembro sang pamilya. siguraduhon nga matinlo –an ang inyo gin saylohan antis mag pa-uli.

12. Mag halong kag mag himo sang mga hilway nga burohaton.

 

Pagkatapos Sang Bagyo

1. Magkoordinar sa BDRRMC kon pwede na mag balik sa tagsa ka panimalay.

2. Sikyaron ang aton myembro sang pamilya.

3. Sikyaron ang aton balay kon may mga goba.

4. Mag report sa inyo bdrrmc (para sa mga bulig kag ayoda)

5. Kon inyo balay indi na maistaran okon na totally damage mag pabilin sa evacuation area nga may koordinasyon sa inyo bdrrmc.

6. Mag kaon sang pagkaon nga ensakto sang pagdaha.

7. Mag inom sang tubig nga indi kontaminado.

8. Magpaninlo sang aton panimalay

9. Maghalong sa maga lapta nga balatian (lopot, leptospirosis, infection kag iban pa nga water borne diseases)

10. Kon may nanga masakit dal-on gilayon sa doktor or heatlh centers.

11. Mag patigayon sa pagbangon pagtapos ka kalamidad.

 

Ano Ang Dapat Bolohaton Sang Pomoloyo Kon May Baha

 

Samtang Wala Pa Ang Baha

1. Mag monitor kon ang aton lugar sa idalom sang storm warning signal kag hibalo-on ang kapasidad sang bagyo.

2. Tinlo-an ang aton canal okon drainage system sa mga naga bara nga basura.

3. Ang mga residente nga naga poyo sa kilid sang suba kag sapa mag familiarize sang sitwasyon sang suba (lebel sang tubig, erosion sang pang-pang, kag ang gina anod nga mga butang)

4. Mag monitor kon may ara nga mga pala-aboton nga pag lain sang tiyempo okon may malawig nga pag oran sa mga bukid nga gina halinan sa aton suba kag sapa.

5. Kon may bagyo nga pala aboton mag pamati sa mga balita para ma ibalo-an ang klase sang bagyo (hangin, may dara nga madamol okon mabaskog nga oran)

6. Mag preparar sang mga naga lotaw nga mga botang (container, plastic, bottles, kawayan, bonlak sang saging) nga makabulig enkaso nga gulpi ang pagta-as sang tubig kag kon indi gilayon makaguwa sa balay.

7. Kon may paglain sang tiyempo mag monitor sang lebel sang tubig sa suba okon sapa kag mag monitor sang anunsyo sang inyo bdrrmc.

8. Kon ang sitwasyon maga toga gid sa pagbaha mag himos sang mga darar-on kon kinahanglan nga mag evacuate (pagka-on, bayo, kahoy/ oring, kandila, flashlight, transistor radio, bolong kag iban pa.)

9. Mag evacuate kon kinahanglan kag kon may mandar sang naga ka igo nga awtoridad.

 

Kon Magbaha

1. Ang gaistar sa kilid sa suba kag sapa kinahanglan naka evacuate na.

2. Siguraduhon nga ara sa hilway nga lugar (balay nga mata-as, evacuation center)

3. Ang main switch sa inyo balay kinanglan na ka “off”

4. Kon naga baha na kabiga nga ang tanan nga bogto nga linya sang kuryente “live” pa indi mag lusong sa tubig kag abisohan ang iban labi na gid ang kabata-an. ipahibalo man sa inyo opisyales ang ini nga sitwasyon.

5. Kon mabaskog ang tubig mag osar sang lubid kon mag tabok sa karsada labi na gid kon ini nga karsada ga pakadto sa suba.

6. Indi maglangoy o mag boating kon indi sa pagsalbar sang iban ang katoyo-an. LABI NA GID SA MGA KABATA-AN.

7. Kon ikaw mapagros nga lalaki kon pwede indi mahobog sa alcohol nga ilimnon kag kon mahimo mag bulig sa naga kinanglan bulig.

8. Mag halong sa mga man-og, balabaw kag mga insekto sa lugar nga gina baha-an.

9. Mag padayon nga mag tinir sa hilway nga lugar kon wala pa mag hobas ang tubig. indi mag toyo nga magbalik sa gina baha-an nga balay.

10. Mag koordinar sa bdrrmc kon pwede na mabalikan ang tagsa ka poloy-an.

 

Katapos Sang Baha

1. Kon may abiso na nga pwede magbalik sa inyo poloy-an sikyaron ang miyembro sang pamilya, mga gamit, kag tinlo-an ang lugar nga inyo gin bakwetan o gin saylohan.

2. Sikyaron ang sitwasyon sang balay (kon may nag kaladola o kon may nadula)

3. Mag koordinar kag mag report sa inyo bdrrmc nga ikaw apektado, may nagub-an, may nadora-an (KABUHI o bagay)

4. Mag inom sang indi kontaminado nga tubig, kag mag ka-on sa husto nga luto nga pag ka-on.

5. Kon may pilas indi mag lusong sa wala pa nahobas nga tubig gudto maka likaw sa leptospirosis.

6. Mag paninlo sa aton balay kag sa aton palibot.

7. Mag koordinar sa inyo bdrrmc para sa mga bulig kag ayoda nga ipagahatag sa inyo.

8. Kon wala pa matinlo-an ang palibot indi pag pabay-an ang mga kabata-an.

 

Ang Dapat Sorondon Nga Hilimu-on Sang Pomoloyo Kon May Linog

 

Kon Wala Pa Ang Linog

1. Hibalo-on sang pomoloyo ang sitwaston sang inyo lugar parte sa linog.

2. Sikyaron ang balay sa mga delikado kon may linog (gabok nga kahoy kag kawayan nga parte sang balay, mahoyang nga struktura, may mga litik nga harigi, ding-ding kag “beam” kon semento ang struktura.

3. Sikyaron ang palibot kon may basi matumba parehas sang pader, poste kag kahoy.

4. Lantawon ang palibot nga lupa kon may ara nga litik nga malawig o malabog naga lab-ot sa isa ka kilometro o masobra.

5. Mag pamatyag kay ang linog hinali lang nga mag tohaw o mag-abot.

6. Pirme ihanda ang flashlight sa madali mabo-ol nga borotangan.

 

Kon May Ara Nga Pagtay-og o Linog

1. Mag kalma indi mag panik.

2. Indi mag lumpat halin sa sulod ka balay o establisyemento.

3. Kon mabaskog ang pag tay-og mag execute sang Drop, cover, hold nga posisyon.

4. Mag panago sa idalom sang mapag-on nga lamesa o katre.

5. Samtang naga tay-og KAG ARA SA DROP, COVER, HOLD NGA POSISYON panilagan ang balay kon sementado panilagan kon madasig ang paglitik halin sa dalom pa ibabaw sa mga harigi, ding-ding kag slabs (higalayon nga mag guwa sa balay kon amo ini ang sitwasyon.

6. Kon ang balay nahoman sa kahoy o kawayan panilagan man kon mabaskog ang pag tay-og kon na utod ang harigi, nag litik ang ding-ding kag ang mga trusses (sa sini nga sitwasyon mag guwa man sa balay.

7. Indi mag singgit, mag obserbar kag manilag.

8. Kon wala pa mapatay ang kuryente kon masarangan e-off ang main switch.

9. Kon gagamit sang kandila o kingke gilayon nga patyon ang mga ini kay basi matumba kag mag toga sing sunog.

10. Kon mag guwa sa balay indi mag dalagan kay basi ikaw matomba. mag panaw lang sing dali dali nga gina protektahan ang ulo. indi mag panghakot sang gamit.

 

Kon Pag tapos Sang Pag tay-og o Linog

1. kon ara sa sulod sa mapag-on nga balay mag dali-dali guwa nga gina tabonan ang ulo. indi mag dalagan.

2. mag kadto sa open space wala sang linya sa kuryente, poste o kahoy.

3. mag palayo sa balay o infrastruktura nga dalagko.

4. samtang ara sa open space mag pamatyag kay basi may aftershock.

5. mag panilag sa sitwaston.

6. kon nawasak ang poloy-an o balay gilayon mag koordinar sa bdrrmc kag magkadto sa evacuation center.

7. kon makasarang mag bulig sa naga kinanglan.

8. mag report sa inyo bdrrmc.

9. mag paninlo sang palibot.

 

“ANG INI NGA BOLOHATON DAPAT SUNDON PARA SA INYO KASABARAN SA TI-ON SANG KALAMIDAD.”